Research Article
BibTex RIS Cite

Mermer Blokların AHP Destekli TOPSIS ve GİA Yöntemleri ile Sınıflandırılması

Year 2019, Volume: 22 Issue: 2, 303 - 317, 01.06.2019
https://doi.org/10.2339/politeknik.428979

Abstract

Bu çalışmada, plaka ve levha olarak kesilen mermer blokların,
çok kriterli karar verme yöntemlerinden TOPSIS ve GİA yöntemleri kullanılarak
sınıflandırılması yapılmıştır. Bu amaçla ilk aşamada, aynı kökene sahip ancak
farklı yapısal özellik, şekil ve boyutta 20 adet blok incelenmiştir. İkinci
aşamada mermer bloklar, dairesel testereli blok kesici ile plakalara ayrılmış ve
kesim süreci boyunca üretimle ilgili veriler not edilmiştir. Elde edilen
veriler, mermer blokların sınıflandırılmasında; blok büyüklüğü, süreksizlik
sıklığı, düzgünlük, üretim oranı, paledyen oranı ve pasa oranı olmak üzere
toplam 6 kriter olduğunu göstermiştir. Belirlenen kriterlerin önem dereceleri,
AHP yöntemin ile belirlenmiştir. Son olarak blokların iyiden kötüye doğru
sıralamaları, TOPSIS ve GİA yöntemleri ile gerçekleştirilmiştir.



Sonuçlar, TOPSIS ve GİA sonuçları blok büyüklüğü arasında artan
doğrusal ilişkiyi gösterirken, süreksizlik sıklığı arasında ise azalan yönde
doğrusal ilişkiyi göstermiştir. Öte yandan, bazı bloklar için önem sırasının uygulanan
yöntemlere göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bu nedenle,
sınıflandırma problemlerinin çözümünde sadece ÇKKV yöntemleri yerine problemin
farklı yöntemlerle de çözülerek sonuçların değerlendirilmesi önerilmektedir.

References

  • [1] Karaatlı M., Ömürbek N., Budak İ. ve Dağ O., “Çok kriterli karar verme yöntemleri ile yaşanabilir illerin sıralanması”, Selçuk University Journal of Institute of Social Sciences 33: 215-228, (2015).
  • [2] Yiğit A. M. and Gök M., “Tire Selection with TOPSIS and GRA Methods in Multi Criteria Decision Making”, Ordu University Journal of Social Science Research, 7(3): 423-431, (2017).
  • [3] Tripathy S. and Tripathy D.K., “Multi-attribute optimization of machining process parameters in powder mixed electro-discharge machining using TOPSIS and grey relational analysis”, Engineering Science and Technology, an International Journal 19: 62–70. DOI: 10.1016/j.jestch.2015.07.010, (2016)
  • [4] Arıbaş M. ve Özcan U., “Akademik araştırma projelerinin AHP ve TOPSIS yöntemleri kullanılarak değerlendirilmesi”, Journal of Polytechnic, 19(2): 163-173, (2016).
  • [5] Güneysu Y., Er B. ve Ar İ.M.. “Türkiye’deki ticari bankaların performanslarının AHS ve GİA yöntemleri ile incelenmesi”, KTU SBE Sos. Bil. Derg., 9: 71-93, (2015).
  • [6] Bektaş H. ve Tuna K., “Borsa İstanbul Gelişen İşletmeler Piyasası’nda İşlem Gören Firmaların Gri İlişkisel Analiz ile Performans Ölçümü”, Çankırı Karatekin University Journal of the Faculty of Economics and Administrative Sciences, 3(2): 185-198, (2013).
  • [7] Muralidhar P., Ravindranath K. and Srihari V., “The Influence of GRA and TOPSIS for Assortment of Green Supply Chain Management Strategies in Cement Industry”, International Journal of Supply Chain Management, 2(1): 49-54, (2013).
  • [8] Kou G., Lu Y., Peng Y. and Shi Y., “Evaluation of classification algorithms using MCDM and RANK correlaion,” International Journal of Information Technology & Decision Making, 11(1): 197-225. DOI: 10.1142/S0219622012500095, (2012).
  • [9] Şahin Y. ve Akyer H., “Ülke kaynaklarının verimli kullanımı: 4x4 arama ve kurtarma aracı seçiminde AHS ve TOPSIS yöntemlerinin uygulaması”, Süleyman Demirel University The Journal of Visionary, 3(5): 72-87, (2011).
  • [10] Dai J., Qi J., Chi J., Chen S., Yang J., Ju L., Chen B., “Integrated water resource security evaluation of Beijing based on GRA and TOPSIS”, Front. Earth Sci. China, 4(3), 357–362. DOI 10.1007/s11707-010-0120-7, (2010).
  • [11] Ersoy, M. and Yeşilkaya, L., “Choice of marble block cutting machine by using Analytic Hierarchy Process (AHP) method”, International Journal of Information Technology and Business Management, 19(1): 67-80, (2013).
  • [12] Eleren, A. ve Ersoy, M., “Mermer blok kesim yöntemlerinin bulanık TOPSIS yöntemiyle değerlendirilmesi”, Madencilik, 46(3): 9-22, (2007).
  • [13] Gökçe, B. ve Sonugür, G., “ANFIS ve YSA Yöntemleri ile İşlenmiş Doğal Taş Üretim Sürecinde Verimlilik Analizi”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 16: 174-185, DOI: 10.5578/fmbd.13951, (2016).
  • [14] Caner M. ve Akarslan E., “Mermer Kesme İşleminde Spesifik Enerji Faktörünün ANFIS ve YSA Yöntemleri ile Tahmini”, Pamukkale Mühendislik Bilimleri Dergisi., 15(2): 221-226, (2009).
  • [15] Güvenç, U., Dursun, M. ve Çimen H., “Mermer Kesme İşleminde Kesim Süresinin Yapay Sinir Ağı Tabanlı Modellenmesi”, SDU International Technologic Science, 3(2): 9-16, (2011).
  • [16] Ekincioğlu, G., Güney, A., Akbay, D. ve Altındağ, R., “Dairesel Testereli Kesme Makinelerinin Saatlik Üretim Miktarının Mermer Yüzey Sertliğine Bağlı Olarak Yapay Sinir Ağı (YSA) Ve Regresyon Analizleri (RA) İle Tahmin Edilmesi”, Türkiye 9. Uluslararası Mermer ve Doğaltaş Kongresi ve Sergisi, 13-25 Aralık 2017, Antalya, Türkiye, 87-96, (2017).
  • [17] Aras, G. ve Gencer C., “Muğla İlindeki Mermer İşletmelerine Yönelik Veri Zarflama Analizi Örnek Olayı”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri ve İstatistik Dergisi, 13: 139-153, (2011).
  • [18] Oruç, K. O., Çuhadar, M., Kılınç, M. ve Osmancık, S., “Veri Zarflama Analizi İle Mermer İşletmelerinin Etkinlik Ölçümü”, SDU Department of Econometrics, 15th International Symposium on Econometrics, Operations Research and Statistics, 977-994, (2014).
  • [19] Akkoyun Ö. ve Toprak, Z. F., “Mermer Blok Kalitelerinin Bulanık Mantık Yöntemi ile Belirlenmesi”, Bilimde Modern Yöntemler Sempozyumu, BMYS'2008, 15–17 Ekim 2008, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, (2008).
  • [20] Yalçın, B., Ucun, İ. ve Koru, M., “Mermer Kesme Testerelerinde Oluşan Kesme Kuvvetinin Bulanık Mantık (BM) Yöntemiyle Modellenmesi”, Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Dergisi, 22(2): 329-336, (2007).
  • [21] Saaty T.L., “How to Make a Decision: The Analytic Hierarchy Process”, European Journal of Operational Research, 48: 9-26, (1990).
  • [22] Saaty T.L., “How to Make a Decision: The Analytic Hierarchy Process”, Interfaces, 24(6): 19-43, (1994).
  • [23] Saaty T.L., “Decision making with the analytic hierarchy process”, Int. J. Services Sciences, 1(1): 83-98, (2008).
  • [24] Hwang, C. L., & Yoon, K. P., “Multiple Attribute Decision Making: Methods And Applications”, New York: Springer- Verlag, (1981).
  • [25] Deng J., “Control Problems of Grey System”, System and Control Letters, 1(5): 288-294, (1982).
  • [26] Deng J., “Introduction to grey system theory”, The Journal of Grey System, 1(1): 1-24, (1989).
  • [27] Deng J., “Basis of Grey Theory”, Huazhong University of Science and Technology press Wuhan, (2002).
  • [28] Üstünışık N. Z., “Türkiye'deki iller ve bölgeler bazında sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması araştırması: Gri ilişkisel analiz yöntemi ve uygulaması [Yük. Lis Tezi, Dn: Güngör Z.]”, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 132 s., (2007).
  • [29] Forman, E. H ve Selly, M. A. “Decision By Objectives (How To Convince Others That You Are Right)”, World Scientific Pub. Co., USA, Petersburg, (2001).
  • [30] Ersoy, M., Çelik, M. Y., Yeşilkaya, L., Mermer Blok Kesme Makinası Seçiminde, GİA (Gri İlişkisel Analiz) Yönteminin Uygulanması, Türkiye 9. Uluslararası Mermer ve Doğaltaş Kongresi ve Sergisi, 13-15 Aralık, Antalya, Türkiye, 73-86, (2017).
  • [31] Wen, K.L., “The grey system analysis and its application in gas breakdown and var compensator finding”, International Journal of Computational Computing, 2(1): 21-44, (2004).

Classification of Marble Blocks Using AHP Assisted TOPSIS and GRA Methods

Year 2019, Volume: 22 Issue: 2, 303 - 317, 01.06.2019
https://doi.org/10.2339/politeknik.428979

Abstract

In this
paper, marble blocks which are cut as slabs or stripes were classified by multi
criteria decision methods, TOPSIS and GRA. For this purpose, at the first stage
20 marble blocks from same basin examined their structural features i.e.
cracks, fissures, gaps, sizes etc. At the second stage they were cut by
circular saw blade machine as stripes. The cutting operations data showed that
there are 6 parameters to classify the blocks such as block sizes, discontinuities,
block shapes, production, paledyen and waste ratios. Weighting of the criteria
were described by AHP. Finally, the blocks ranking was determined by TOPSIS and
GIA methods.



Results,
when TOPSIS and GRA results showed increasing linear relationship with the
block sizes decreasing linear relationship with the discontinuity frequencies.
On the other hand, it has been determined that order of importance for some
blocks differs according to the methods. For this reason, it was recommended
that solving and evaluating the classification problems by different methods
instead of using only MCDM methods.

References

  • [1] Karaatlı M., Ömürbek N., Budak İ. ve Dağ O., “Çok kriterli karar verme yöntemleri ile yaşanabilir illerin sıralanması”, Selçuk University Journal of Institute of Social Sciences 33: 215-228, (2015).
  • [2] Yiğit A. M. and Gök M., “Tire Selection with TOPSIS and GRA Methods in Multi Criteria Decision Making”, Ordu University Journal of Social Science Research, 7(3): 423-431, (2017).
  • [3] Tripathy S. and Tripathy D.K., “Multi-attribute optimization of machining process parameters in powder mixed electro-discharge machining using TOPSIS and grey relational analysis”, Engineering Science and Technology, an International Journal 19: 62–70. DOI: 10.1016/j.jestch.2015.07.010, (2016)
  • [4] Arıbaş M. ve Özcan U., “Akademik araştırma projelerinin AHP ve TOPSIS yöntemleri kullanılarak değerlendirilmesi”, Journal of Polytechnic, 19(2): 163-173, (2016).
  • [5] Güneysu Y., Er B. ve Ar İ.M.. “Türkiye’deki ticari bankaların performanslarının AHS ve GİA yöntemleri ile incelenmesi”, KTU SBE Sos. Bil. Derg., 9: 71-93, (2015).
  • [6] Bektaş H. ve Tuna K., “Borsa İstanbul Gelişen İşletmeler Piyasası’nda İşlem Gören Firmaların Gri İlişkisel Analiz ile Performans Ölçümü”, Çankırı Karatekin University Journal of the Faculty of Economics and Administrative Sciences, 3(2): 185-198, (2013).
  • [7] Muralidhar P., Ravindranath K. and Srihari V., “The Influence of GRA and TOPSIS for Assortment of Green Supply Chain Management Strategies in Cement Industry”, International Journal of Supply Chain Management, 2(1): 49-54, (2013).
  • [8] Kou G., Lu Y., Peng Y. and Shi Y., “Evaluation of classification algorithms using MCDM and RANK correlaion,” International Journal of Information Technology & Decision Making, 11(1): 197-225. DOI: 10.1142/S0219622012500095, (2012).
  • [9] Şahin Y. ve Akyer H., “Ülke kaynaklarının verimli kullanımı: 4x4 arama ve kurtarma aracı seçiminde AHS ve TOPSIS yöntemlerinin uygulaması”, Süleyman Demirel University The Journal of Visionary, 3(5): 72-87, (2011).
  • [10] Dai J., Qi J., Chi J., Chen S., Yang J., Ju L., Chen B., “Integrated water resource security evaluation of Beijing based on GRA and TOPSIS”, Front. Earth Sci. China, 4(3), 357–362. DOI 10.1007/s11707-010-0120-7, (2010).
  • [11] Ersoy, M. and Yeşilkaya, L., “Choice of marble block cutting machine by using Analytic Hierarchy Process (AHP) method”, International Journal of Information Technology and Business Management, 19(1): 67-80, (2013).
  • [12] Eleren, A. ve Ersoy, M., “Mermer blok kesim yöntemlerinin bulanık TOPSIS yöntemiyle değerlendirilmesi”, Madencilik, 46(3): 9-22, (2007).
  • [13] Gökçe, B. ve Sonugür, G., “ANFIS ve YSA Yöntemleri ile İşlenmiş Doğal Taş Üretim Sürecinde Verimlilik Analizi”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 16: 174-185, DOI: 10.5578/fmbd.13951, (2016).
  • [14] Caner M. ve Akarslan E., “Mermer Kesme İşleminde Spesifik Enerji Faktörünün ANFIS ve YSA Yöntemleri ile Tahmini”, Pamukkale Mühendislik Bilimleri Dergisi., 15(2): 221-226, (2009).
  • [15] Güvenç, U., Dursun, M. ve Çimen H., “Mermer Kesme İşleminde Kesim Süresinin Yapay Sinir Ağı Tabanlı Modellenmesi”, SDU International Technologic Science, 3(2): 9-16, (2011).
  • [16] Ekincioğlu, G., Güney, A., Akbay, D. ve Altındağ, R., “Dairesel Testereli Kesme Makinelerinin Saatlik Üretim Miktarının Mermer Yüzey Sertliğine Bağlı Olarak Yapay Sinir Ağı (YSA) Ve Regresyon Analizleri (RA) İle Tahmin Edilmesi”, Türkiye 9. Uluslararası Mermer ve Doğaltaş Kongresi ve Sergisi, 13-25 Aralık 2017, Antalya, Türkiye, 87-96, (2017).
  • [17] Aras, G. ve Gencer C., “Muğla İlindeki Mermer İşletmelerine Yönelik Veri Zarflama Analizi Örnek Olayı”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri ve İstatistik Dergisi, 13: 139-153, (2011).
  • [18] Oruç, K. O., Çuhadar, M., Kılınç, M. ve Osmancık, S., “Veri Zarflama Analizi İle Mermer İşletmelerinin Etkinlik Ölçümü”, SDU Department of Econometrics, 15th International Symposium on Econometrics, Operations Research and Statistics, 977-994, (2014).
  • [19] Akkoyun Ö. ve Toprak, Z. F., “Mermer Blok Kalitelerinin Bulanık Mantık Yöntemi ile Belirlenmesi”, Bilimde Modern Yöntemler Sempozyumu, BMYS'2008, 15–17 Ekim 2008, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, (2008).
  • [20] Yalçın, B., Ucun, İ. ve Koru, M., “Mermer Kesme Testerelerinde Oluşan Kesme Kuvvetinin Bulanık Mantık (BM) Yöntemiyle Modellenmesi”, Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Dergisi, 22(2): 329-336, (2007).
  • [21] Saaty T.L., “How to Make a Decision: The Analytic Hierarchy Process”, European Journal of Operational Research, 48: 9-26, (1990).
  • [22] Saaty T.L., “How to Make a Decision: The Analytic Hierarchy Process”, Interfaces, 24(6): 19-43, (1994).
  • [23] Saaty T.L., “Decision making with the analytic hierarchy process”, Int. J. Services Sciences, 1(1): 83-98, (2008).
  • [24] Hwang, C. L., & Yoon, K. P., “Multiple Attribute Decision Making: Methods And Applications”, New York: Springer- Verlag, (1981).
  • [25] Deng J., “Control Problems of Grey System”, System and Control Letters, 1(5): 288-294, (1982).
  • [26] Deng J., “Introduction to grey system theory”, The Journal of Grey System, 1(1): 1-24, (1989).
  • [27] Deng J., “Basis of Grey Theory”, Huazhong University of Science and Technology press Wuhan, (2002).
  • [28] Üstünışık N. Z., “Türkiye'deki iller ve bölgeler bazında sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması araştırması: Gri ilişkisel analiz yöntemi ve uygulaması [Yük. Lis Tezi, Dn: Güngör Z.]”, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 132 s., (2007).
  • [29] Forman, E. H ve Selly, M. A. “Decision By Objectives (How To Convince Others That You Are Right)”, World Scientific Pub. Co., USA, Petersburg, (2001).
  • [30] Ersoy, M., Çelik, M. Y., Yeşilkaya, L., Mermer Blok Kesme Makinası Seçiminde, GİA (Gri İlişkisel Analiz) Yönteminin Uygulanması, Türkiye 9. Uluslararası Mermer ve Doğaltaş Kongresi ve Sergisi, 13-15 Aralık, Antalya, Türkiye, 73-86, (2017).
  • [31] Wen, K.L., “The grey system analysis and its application in gas breakdown and var compensator finding”, International Journal of Computational Computing, 2(1): 21-44, (2004).
There are 31 citations in total.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Engineering
Journal Section Research Article
Authors

Metin Ersoy

Publication Date June 1, 2019
Submission Date December 19, 2017
Published in Issue Year 2019 Volume: 22 Issue: 2

Cite

APA Ersoy, M. (2019). Mermer Blokların AHP Destekli TOPSIS ve GİA Yöntemleri ile Sınıflandırılması. Politeknik Dergisi, 22(2), 303-317. https://doi.org/10.2339/politeknik.428979
AMA Ersoy M. Mermer Blokların AHP Destekli TOPSIS ve GİA Yöntemleri ile Sınıflandırılması. Politeknik Dergisi. June 2019;22(2):303-317. doi:10.2339/politeknik.428979
Chicago Ersoy, Metin. “Mermer Blokların AHP Destekli TOPSIS Ve GİA Yöntemleri Ile Sınıflandırılması”. Politeknik Dergisi 22, no. 2 (June 2019): 303-17. https://doi.org/10.2339/politeknik.428979.
EndNote Ersoy M (June 1, 2019) Mermer Blokların AHP Destekli TOPSIS ve GİA Yöntemleri ile Sınıflandırılması. Politeknik Dergisi 22 2 303–317.
IEEE M. Ersoy, “Mermer Blokların AHP Destekli TOPSIS ve GİA Yöntemleri ile Sınıflandırılması”, Politeknik Dergisi, vol. 22, no. 2, pp. 303–317, 2019, doi: 10.2339/politeknik.428979.
ISNAD Ersoy, Metin. “Mermer Blokların AHP Destekli TOPSIS Ve GİA Yöntemleri Ile Sınıflandırılması”. Politeknik Dergisi 22/2 (June 2019), 303-317. https://doi.org/10.2339/politeknik.428979.
JAMA Ersoy M. Mermer Blokların AHP Destekli TOPSIS ve GİA Yöntemleri ile Sınıflandırılması. Politeknik Dergisi. 2019;22:303–317.
MLA Ersoy, Metin. “Mermer Blokların AHP Destekli TOPSIS Ve GİA Yöntemleri Ile Sınıflandırılması”. Politeknik Dergisi, vol. 22, no. 2, 2019, pp. 303-17, doi:10.2339/politeknik.428979.
Vancouver Ersoy M. Mermer Blokların AHP Destekli TOPSIS ve GİA Yöntemleri ile Sınıflandırılması. Politeknik Dergisi. 2019;22(2):303-17.